Anayasa Mahkemesi’nden Tarihi “Süresiz Nafaka” Kararı: Neler Değişiyor?

Kamuoyunda uzun yıllardır yoğun tartışmalara konu olan “süresiz yoksulluk nafakası” hakkında Anayasa Mahkemesi (AYM) çok kritik bir iptal kararına imza attı.

Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin itiraz başvurusu üzerine dosyayı inceleyen Yüksek Mahkeme, Türk Medenî Kanunu’nda yer alan ve süresiz nafakaya dayanak oluşturan ibareyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.

Peki bu karar tam olarak nedir, neyi değiştirecek ve ne zaman yürürlüğe girecek? İşte merak edilen tüm detaylar:

1. İptal Edilen Karar / Kural Nedir?

Türk Medenî Kanunu’nun (TMK) 175. maddesinin birinci fıkrası şöyle düzenlenmiştir:

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.”

Anayasa Mahkemesi (Esas: 2025/156, Karar: 2026/131, Karar Tarihi: 04/06/2026), bu fıkrada geçen “…süresiz olarak…” ibaresini Anayasa’nın 2. (Hukuk Devleti), 5. (Devletin Temel Amaç ve Görevleri) ve 17. (Kişinin Maddi ve Manevi Varlığını Koruma ve Geliştirme Hakkı) maddelerine aykırı bularak oy çokluğuyla iptal etmiştir.

2. Anayasa Mahkemesi İptali Hangi Gerekçelere Dayandırdı?

Mahkemenin gerekçeli kararında öne çıkan temel noktalar şunlardır:

• Ölçüsüz Külfet ve Hak Dengesi: Evlilik birliği sona erdikten sonra nafaka borçlusunun hiçbir somut ölçüt (evlilik süresi, tarafların yaşı, sağlık veya çalışma durumu vb.) gözetilmeksizin ömür boyu nafaka ödeme yükümlülüğü altında bırakılması, nafaka borçlusu üzerinde ağır ve orantısız bir külfet oluşturmaktadır.

• Belirlilik ve Uygulama Sorunu: Kanun lafzı her durumda süresiz nafakayı emretmese bile, yargısal uygulamada (Yargıtay içtihatlarında) kuralın katı ve emredici yorumlanarak hâkimlere süre takdiri tanınmadığı ve neredeyse her olayda süresiz nafakaya hükmedildiği görülmüştür.

• Kişiselleştirilmiş ve Kriter Bazlı Model İhtiyacı: Mahkeme; nafakanın kural olarak belirli bir süreyle sınırlandırılması, ancak evliliğin süresi, eşin yaşı, eğitim durumu, sağlığı ve kendi geçimini sağlama kapasitesi gibi kriterler çerçevesinde haklı görülen istisnai hallerde süresiz veya daha uzun süreli olabileceği dengeli bir sistemin kurulması gerektiğine dikkat çekmiştir.

3. Bu Karar Ne Sağlar? Neleri Değiştirecek?

• Kategorik Süresizlik Sona Erecek: Mahkemelerin boşanma davalarında otomatik veya peşin olarak süresiz yoksulluk nafakası bağlaması uygulaması yasal dayanağını yitirmiştir.

• Hâkimlere Takdir Yetkisi ve Kriterler Gelecek: Yeni düzenlemeyle birlikte hâkimler somut olayın koşullarını (örneğin evliliğin ne kadar sürdüğü, tarafların gelir durumu, çalışabilirlik durumu vb.) değerlendirerek süreli nafakaya hükmedebilecektir.

• Yeni Bir Yasal Düzenleme Yapılacak (TBMM’ye Süre Tanındı): İptal kararı doğrudan “nafaka tamamen kalktı” anlamına gelmez. Karar gereği TBMM, hakkaniyetli, sınırları ve ölçütleri net çizilmiş yeni bir yasal çerçeve hazırlayacaktır.

4. Karar Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?

Hemen bugünden itibaren süresiz nafakalar ortadan kalkmış değildir.

Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün derhal yürürlüğe girmesinin doğuracağı hukuki boşluğun kamu yararını ihlal edeceğini değerlendirmiştir. Bu nedenle:

• İptal kararı, Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten (30 Eylül 2026) itibaren 9 AY SONRA yürürlüğe girecektir.

• Bu 9 aylık geçiş sürecinde yasa koyucunun (TBMM) nafakanın süresi, şartları ve istisnalarını belirleyen yeni bir kanuni düzenleme yapması hedeflenmektedir.

5. Karardaki Karşı Oylar ve Görüş Ayrılıkları Neler?

Karar oybirliğiyle değil, oy çokluğuyla alınmıştır:

• Karşı Oy Kullanan Üyeler: Üç üye (Engin Yıldırım, Selahaddin Menteş ve Kenan Yaşar), mevcut kanundaki uyarlama (artırma/azaltma/kaldırma) mekanizmalarının yeterli olduğunu, yoksulluk nafakasının özellikle kadınların korunması ve fiili eşitlik açısından kritik bir sosyal güvence olduğunu ve sorunun normdan değil uygulamadaki içtihatlardan kaynaklandığını belirterek iptale karşı çıkmışlardır.

• Farklı Gerekçe: Üye Yıldız Seferinoğlu ise kuralın iptal edilmesi gerektiğine katılmakla birlikte, iptalin temel gerekçesinin “denge değerlendirmesi” değil, kuralın belirsizliği ve kanun metni ile uygulama arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanan “belirlilik ilkesi” ihlali olması gerektiğini savunmuştur.

Özetle: Anayasa Mahkemesi, boşanma davalarında süresiz yoksulluk nafakası verilmesini anayasaya aykırı bularak iptal etti. Karar 9 ay sonra yürürlüğe girecek olup, bu süre zarfında Meclis tarafından evlilik süresi, yaş ve iş gücü gibi kriterlerin dikkate alınacağı yeni ve dengeli bir nafaka çerçevesinin yasalaştırılması beklenmektedir.